Vitiligo
Vitiligo, deride pigment kaybından kaynaklanan beyaz alanların görüldüÄŸü, kesin sebebi bilinmeyen bir deri hastalığıdır. En sık yüz, dudak, el, kol, bacak ve genital alanlar olmak üzere vücudun herhangi bir kısmı etkilenebilir. Dünya nüfusunun %1’nde görülür ve erkek, kadın ve tüm ırkları eÅŸit oranda etkiler.
Vitiligo Kimlerde Olur?
Vitiligo; 100 hastada 1 veya 2 kiÅŸiyi etkiler; bebeklikten yaÅŸlılığa her yaÅŸta görülebilmekle beraber, hastaların yarısında 20 yaÅŸtan önce baÅŸlar ve % 20 hastada aile hikayesi vardır.
Vitiligo iç organ hastalığı mıdır? Bulaşıcı mıdır?
Vitiligo herhangi bir iç organ hastalığından kaynaklanmaz; bu sebeple de birçok hastanın genel saÄŸlık durumu iyidir. Vitiligo bulaşıcı deÄŸildir.
Vitiligonun sebepleri nelerdir?
Melanin denilen pigment deri, saç ve göz rengini belirler ve melanosit denilen hücrelerde üretilir. EÄŸer bu hücreler ölürse veya melanin üretemezse, deri daha açık renkli bir hal alır veya tamamen beyaz renkli olur.
Bunun neden olduğu bilinmemektedir ama 4 ana teori vardır:
1- Melanositlerin hasarına neden olan genetik anormallik olabilir
2- Vücudun bağışıklık sistemi melanositleri parçalayabilir, pigmenti yabancı cisim olarak algılayıp yıkabilir.
3- Anormal fonksiyon gören sinir hücreleri melanositleri hasarlayabilecek zehirli maddeler yapabilir
4- Pigment üreten hücreler kendilerini yıkabilirler. Pigment yapılırken toksik ürünler üretilebilir ve melanositleri yıkabilir.
Vitiligo nasıl oluşur?
Vitiligoda vücut kendi melanositlerine karşı otoantikorlar yapar ve hasarlandırır; aynı otoantikorlar tiroid gibi baÅŸka organlarda da hasara sebep olabilir. Bu nedenle vitiligo ile eÅŸ zamanlı baÅŸka otoimmun hastalıklar da ortaya çıkabilir.
Vitiligo güneÅŸ yanığı ile tetiklenebilir. Açık renk tenli kiÅŸilerde vitiligolu alanlarla normal deri arasındaki fark yazın daha çok belirginleÅŸirken, daha koyu tenlilerde tüm yıl boyunca vitiligo daha kolay fark edilir.
Vitiligo tanısı nasıl konur?
Deride oluÅŸan beyaz alanlar sadece vitiligoda deÄŸil baÅŸka hastalıklarda da görülebilir. Bu beyaz alanların ayırıcı tanısı Dermatoloji uzmanı tarafından yapılır. Kesin tanı için gerekirse deri biyopsisi alınabilir ama çoÄŸu zaman klinik olarak beyaz alanların görünümü ile tanı konulabilir.
Vitiligo tedavisi olan bir hastalık mıdır?
Vitiligo tedavi edilebilir bir hastalıktır ancak vitiligonun kesin sebebi bilinmediÄŸinden tedavi sonuçları kiÅŸisel farklıklar gösterebilir. Farklı tedavi seçenekleri mevcuttur ve bu tedaviler en az 3 ay kullanılmalıdır. Tedavi seçimi mutlaka Dermatoloji uzmanı ile birlikte kararlaÅŸtırılmalıdır.
Vitiligo tedavisinde bitkisel kaynaklı ürünlerin yeri var mıdır? Bitkisel olduÄŸu söylenilen ancak SaÄŸlık Bakanlığı onayı olmayan hiçbir tedaviyi (hap veya krem) uygulamayınız, mutlaka doktorunuza danışınız.
Vitiligo tedavisinde neler kullanılır?
1- Kremler:
Kortizonlu kremler: YaÅŸa ve tutulum alanına uygun, özellikle erken dönemde kullanılan kortizonlu kremler faydalıdır. Ancak, uzun süre, Dermatolog kontrolünde olmayan kullanım ile deride incelme, damarlanma, sivilce, tüylenme gibi birçok yan etki ortaya çıkabilir.
Takrolimus ve pimekrolimus içeren kremler: Tedavide dermatolog kontrolünde kullanılabilir.
2- Fototerapi (Işık tedavisi): Ultraviole ışığının farklı dalga boyları kullanılarak yapılan tedavidir. En sık PUVA, lokal PUVA ve dar band UVB tedavileri kullanılır. Fototerapi mutlaka Dermatolog kontrolü altında yapılmalıdır. Solaryum kozmetik amaçlı kullanılan bir cihazdır, asla tedavi amacı ile kullanılmamalıdır, yanıktan deri kanserine kadar pekçok duruma sebep olabilir.
3- Greftleme: SaÄŸlam deri alanından vitiligo olan alana deri nakli çok az hastada hastada faydalı olmuÅŸtur ve birçok ülkede yapılmamaktadır. Genellikle tedavi yapılan yerlerde tam pigmentasyon da oluÅŸmaz.
4- Depigmentasyon tedavisi: Ciddi tutulumu olan bazı hastalarda en iyi çözüm ciltte kalan pigmentin giderilmesi ve derinin tamamen daha beyaz hale getirilmesidir. Monobenzileter denilen kimyasal ile yapılır. Bu tedavinin tamamlanması yaklaşık 1 yılı alır. Pigment kaybı kalıcıdır.
5- GüneÅŸten korunma: Vitiligodaki beyaz alanlar güneÅŸte kolayca yanabilir, bu nedenle en az 30 güneÅŸ koruma faktörü içeren güneÅŸ koruyucu kremler sürekli kullanılmalıdır. Sadece denize girerken veya güneÅŸlenirken krem uygulaması yeterli olmamaktadır. GüneÅŸlenme doktorunuzun önerdiÄŸi süre ve saatlerde olmalıdır. GüneÅŸ koruyucu giysi ve güneÅŸ gözlüÄŸü kullanılmalıdır.
6- Kamuflaj: Hiçbir tedaviden fayda saÄŸlanamazsa kalıcı makyajla beyaz alanları kapatma ÅŸeklinde kamuflaj uygulaması yapılabilir.
7- Psikolojik destek: Vitiligo, kiÅŸinin dış görüntüsünü bozan bir hastalık olduÄŸundan, kiÅŸilerde stres, kendine güvende azalma, mutsuzluk ve depresyona sebep olabildiÄŸi gibi psikolojik faktörler ile artma eÄŸilimi de gösterir, bu yüzden hastaların stresten uzak durmaları, gerekiyorsa bir psikiyatri uzmanından yardım almaları gerekir.
8- Diyet: Vitiligonun diyetle herhangi bir iliÅŸkisi yoktur ancak her durumda önerildiÄŸi gibi saÄŸlıklı beslenme vitiligoda da önerimizdir.
Vitiligonun seyri nasıldır?
Hastalık seyri ve ÅŸiddeti kiÅŸiye göre deÄŸiÅŸir; genellikle yavaÅŸ ilerler, ilerleme bazen durup tekrar devam edebilir; ÅŸiddetli olgularda tüm vücudu kaplayabilir. Bazı hastalarda bir miktar renk geri gelir, nadiren de tamamen kendiliÄŸinden düzelir.